Satın alınan bir ürünün beklenen özellikleri taşımaması veya satın alınan hizmetin sözleşmeye uygun şekilde yerine getirilmemesi, tüketiciler açısından çeşitli hakların doğmasına neden olabilir.
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında, tüketicinin satın aldığı mal veya hizmetin ayıplı olması halinde belirli seçimlik hakları bulunmaktadır.
Ayıplı mal nedir?
Malın, tüketiciye teslim edildiği sırada taraflarca kararlaştırılan özellikleri taşımaması veya objektif olarak sahip olması gereken özelliklerden yoksun olması halinde ayıplı maldan söz edilebilir.
Örneğin;
- Yeni alınan bir elektronik cihazın çalışmaması,
- Satın alınan aracın ilan edilen özellikleri taşımaması,
- Mobilyanın sözleşmede belirtilen ölçü veya malzemeden farklı olması,
- Üründe teslim sırasında mevcut olan ve sonradan ortaya çıkan bir üretim kusuru bulunması
ayıplı mal kapsamında değerlendirilebilir.
Tüketicinin hangi hakları vardır?
Ayıplı bir mal ile karşılaşan tüketici, kanunda öngörülen şartlar çerçevesinde seçimlik haklarını kullanabilir.
Bunlar genel olarak;
- Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme,
- Satış bedelinden ayıp oranında indirim isteme,
- Aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde ücretsiz onarım isteme,
- İmkân dahilinde malın ayıpsız misli ile değiştirilmesini isteme
haklarıdır.
Tüketicinin hangi hakkı kullanabileceği ve satıcının sorumluluğunun kapsamı, ürünün niteliğine ve somut olayın koşullarına göre değerlendirilmelidir.
Ayıplı hizmetlerde durum nedir?
Tüketicinin satın aldığı hizmetin sözleşmede belirlenen özellikleri taşımaması veya hizmetten makul olarak beklenen faydayı sağlamaması halinde de ayıplı hizmet söz konusu olabilir.
Örneğin, ücret karşılığında gerçekleştirilen bir tadilatın kararlaştırılan şekilde yapılmaması veya satın alınan bir hizmetin sözleşmede belirtilen nitelikleri taşımaması halinde tüketicinin kanundan doğan hakları gündeme gelebilir.
Tüketici Hakem Heyetine başvuru
Uyuşmazlığın parasal değerine göre tüketicinin Tüketici Hakem Heyetine veya Tüketici Mahkemesine başvurması gerekebilir.
Başvuru yapılmadan önce fatura, sözleşme, garanti belgesi, servis kayıtları, yazışmalar ve varsa fotoğraf veya video gibi delillerin muhafaza edilmesi önemlidir.
Sonuç
Tüketicinin ayıplı mal veya hizmet karşısında sahip olduğu hakların doğru şekilde kullanılabilmesi için öncelikle uyuşmazlığın niteliğinin ve kanunda öngörülen başvuru yollarının belirlenmesi gerekir.
Özellikle yüksek bedelli alışverişlerde veya satıcı ile tüketici arasında uyuşmazlık yaşanması halinde, hak kaybı yaşamamak adına hukuki sürecin başında profesyonel destek alınması faydalı olabilir.
Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın özelliklerine göre farklı hukuki değerlendirmeler yapılabilir.